Edsger W. Dijkstra

Edsger Wybe Dijkstra – (11  may 1930 – 6 Avqust 2002) Hollandiyalı riyaziyyatçı alim, proqramçı və fizik. Fikrimcə,  İnformasiya Texnologiyaları sahəsində çalışan hər bir şəxsin tanımalı olduğu bir şəxsdir, Dijkstra (Daykstra, Deykstra). Bəzilərimiz onu məşhur – qrafda təpələr arasında ən qısa yolun tapılması üçün tətbiq olunan “Dijkstra alqoritmi” -nə görə tanıyırıq, amma bu şəxsin Kompüter …

Hibrid bulud (Hybrid cloud)

Hibrid bulud (hybrid cloud), iki və ya daha çox ayrı bulud tipinin (xüsusi, açıq və ya icma buludu) ümumi bir interfeys istifadə edilərək birləşdirilməsi nəticəsində yaranan və bu sayədə verilənlərin və əməliyyatların buludlar arası daşına bilməsini təmin edən hibrid bulud növüdür (Mell and Grance, 2011:3). Eyni tipli bulud hesablama infrastrukturlarının birləşdirilməsi nəticisəndə bir hibrid bulud …

İcma buludu (Community cloud)

İcma buludu, bulud hesablamalarının hədəf, təhlükəsizlik ehtiyacı, siyasət və uyğunluq tələbləri kimi müştərək ehtiyaclara malik müəyyən bir müştəri və ya təşkilati birliklərin xüsusi istifadəsinə təqdim olunan bir bulud yerləşmə modelidir. Bulud hesablama infrastrukturu icmada yerləşən bir və ya daha çox qurum tərəfindən sahib olunaraq idarə edilə bildiyi kimi bu icma üçün üçüncü bir tərəf vasitəsilə …

Gizli bulud (Private cloud)

Gizli bulud və ya özəl bulud , bulud hesablamaları infrastrukturunun yalnız bir qurumun girişinə açıq olduğy bulud modelidir. Bu modelin tətbiqi zamanı bulud infrastrukturu  yalnız aid olduğu qurumun daxili data – mərkəzində və ya istənilsə bu qurumun adına 3 cu bir tərəfin data –mərkəzində qurula bilər. Gizli buludun yalnız bir quruma xidmət verməsi ilə birlikdə, …

Açıq bulud (Public cloud)

Bu modeldə, NIST – ə görə gördükləri iş, təhlükəsizliklə bağlı tələbləri və digər xüsuslarda ortaq özəllikləri olan birdən çox xidmət  alıcısı eyni bulud infrastrukturunu istifadə edir. Bu modeldə bulud infrastrukturunun idarə olunması istəyə bağlı olaraq xidmət alıcısı tərfindən və ya xidmət təminatçısı tərəfindən həyata keçirilə bilər. (NIST , 2009). Bu model bulud heablamalarının miqyas iqtisadiyyatından …

Bulud hesablamalarında yerləşmə (Deployment) modelləri

NIST – tərfindən verilən tərifə görə bulud hesablamaları xidmətləri 4 fərqli model əsasında bulud üzərində yerləşdirilə bilər. Bu modellərə bəzən bulud tipləri də deyilir.Bu modellər,  üzərində xidmətlər yerləşdirilən buludu xarakterizə edirlər.  Bu modellərə aşağıdakılar aiddir :   Gizli bulud (Private cloud) İcma buludu (Community cloud) Açıq bulud (Public cloud) Hibrid bulud (Hybrid Cloud)

Xidmət olaraq proqram təminatı (SaaS)

SaaS (Software-as-a-Service) tətbiqetmələrin istifadəçilərə çatdırılması üçün elə bir xidmət modelidir ki , tətbiqetmələrə web-yönümlü xidmət kimi internet üzərindən girişi təmin edir. Bu model istifadəçiləri proqram təminatını öz kompüterlərinə yükləmək , şəbəkə üzərindən müxtəlif istifadəçilər üçün girişin təmin edilməsi kimi problemlərdən azad edir. Ənənəvi halda istifadəçilər hər hansı bir proqram təminatından istifadə etmək istəyirdilərsə , həmin …

Xidmət olaraq platforma (PaaS)

Xidmət olaraq platforma (PaaS) həlləri,  tətbiqetmələrin bulud üzərindən işləyə bilməsi üçün proqram təminatının yaradılması (development) və yerləşdirilməsi (deployment) üçün platformalar təklif edir. PaaS , üzərində tətbiqetmələr qurulan middleware –  dən təşkil olunur. PaaS modelini xarakterizə edən xüsusiyyətlərə ümümu baxış aşağıdakı şəkildə verilmişdir. Şəkil 1 .  Xidmət kimi platformanın ümumi xarakteristikaları  (Mənbə : Mastering Cloud Computing – …

Xidmət olaraq infrastruktur (IaaS) (2 ci hissə)

Şəkil 1.  Xidmət kimi infrastrukturun həyata keçirilməsi arxitekturası (Mənbə : Mastering Cloud Computing – Rajkumar Buyya , Christian Vecchiola ,S.Tamarai Selvi ABŞ)   Şəkil 2.1 – də IaaS modelinin qurulması arxitekturası verilmişdir. Göründüyü kimi buradan 3 əsas prinsipial layı fəqrləndirmək olar : fiziki infrastruktur, proqram təminatının idarə  edilməsi  (software management) infrastrukturu  və  istifadəçi interfeysi. Ən yuxarı …